نقش الگوی سرآمدی در کسب مزیت رقابتی

* مدیریت مبتنی بر فرایندها و اولویتها؛
تعالی، مدیریت سازمان ازطریق مجموعه ای از سیستم ها، فرایندها و اولویتهای مرتبط و به هم پیوسته است.
* توسعه و مشارکت کارکنان؛
تعالی، حداکثر کردن مشارکت کارکنان ازطریق توسعه و دخالت دادن آنها در امور است.
* یادگیری، نوآوری و بهبود بهتر؛
تعالی، به چالش طلبیدن وضع موجود و ایجاد تغییر به منظور نوآوری و خلق فرصتهای بهبود با استفاده از یادگیری است.
* توسعه همکاریهای تجاری؛
تعالی، توسعه و حفظ همکاریهایی است که برای سازمان ارزش افزوده تر ایجاد می کند.
* مسئولیت اجتماعی سازمان؛
تعالی، فراتر رفتن از چهارچوب حداقل الزامات قانونی است که سازمان در آن فعالیت می کند و تلاش برای درک و پاسخگویی به انتظارات ذی نفعان سازمان در جامعه است.(6)
پیاده سازی الگوی سرآمدی
به طورکلی برای استقرار الگوی سرآمدی کسب و کار لازم است در دو زمینه کلی زیر کار شود:
الف – ایجاد توانمندسازها برای سرآمدی: بخش عمده ای از مدل سرآمدی مربوط به توانمندسازها است. رونق کسب و کار و مزیت رقابتی درگرو توجه به کلیه توانمندسازها در سازمان است و این به خاطر آن است که توانمندسازها در تولید کیفیت محصول، صرفه جویی و... دخیلند. درهمین جا شعر فردوسی مصداق پیدا می کند که می گوید «توانا بود هرکه دانا بود، ز دانش دل پیر برنا بود» یعنی ازطریق توجه به توانمندیها می توان سازمان را از حالت رخوت و سستی نجات داد و آن را به یک سازمان رقابتی تبدیل کرد.
مؤلفه های مربوط به توانمندسازی مدل سرآمدی بستر رونق تجارت را فراهم می کند.
1 – رهبری: در این مقوله اقدامات زیر را بایستی انجام داد چرا که این اقدامات زیربنای کسب مزیت رقابتی خواهدبود.
* رهبران، ارزشها و مأموریت سازمان را تعیین و به عنوان الگوی فرهنگ تعالی عمل می کنند.
* رهبران، نظامهای مدیریت و بهبود را به کار گرفته و توسعه می دهند.

رهبران، در یک نقش چندگانه با مشتریان، شرکا و نمایندگان جامعه در ارتباط هستند.
* رهبران، فرهنگ سرآمدی را در سازمان تقویت می کنند.
* رهبران، از ایجاد تحول در سازمان حمایت می کنند.
2 – خط مشی و استراتژی: در این مقوله خط مشی ها دارای خواص زیر هستند.
* براساس نیازها و انتظارات حال و آینده ذی نفعان استوار است.
* خط مشی ها به طور آگاهانه و براساس اندازه گیری عملکرد و مقایسه های بیرونی تدوین می شود.
* دائما در خط مشی ها بازنگری می شود.
* خط مشی ها با روش معینی در سازمان به اجرا درمی آید.
3 – شراکتها و منابع: در این مقوله سازمان سرآمد درقبال شراکتها و منابع به نحو زیر عمل می کند تا بتواند به مزیت رقابتی دست یابد.
* شراکتهای محیطی تحت مدیریت قرار می گیرد.
* منابع مالی شرکت، مدیریت می شوند.
* دارائیهای سازمان مدیریت می شود.
* فناوری در سازمان تحت مدیریت قرار دارد.
* دانش کارکنان مدیریت می شود.
4 – منابع انسانی: منابع انسانی که نقش مهمی در سرآمدی دارد بایستی به خوبی توانمند شوند در این مقوله برای کسب مزیت رقابتی لازم است به طورکلی با منابع انسانی به نحو زیر رفتار شود.
* با برنامه ریزی، منابع انسانی بهبود می یابد.
* دانش و خلاقیت کارکنان از قوه به فعل درآید.
* از مشارکت کارکنان به عنوان یک عامل توسعه ای استفاده شود.
* روابط و گفت گوی دوطرفه بین کارکنان و مدیریت سازمان برقرار شود.
* عملکرد کارکنان موردتوجه سازمان قرارگیرد.
5 – فرایندها: فرایندها به عنوان اتصال دهنده همه فعالیتهای سازمان در توانمندسازی و کسب مزیت رقابتی نقش زیادی دارد. براین اساس لازم است فرایندهای سازمان به نحو زیر مدیریت شود تا از نتیجه آن سازمان به سودآوری برسد.
* طراحی و مدیریت درست فرایندها؛
* مهندسی مجدد فرایندهای سازمانی برمبنای نیاز مشتریان و ذی نفعان؛
* طراحی و توسعه محصول براساس نیاز مشتری؛
* تحویل به موقع محصول و ارائه خدمات پس از فروش؛
* مدیریت مداوم ارتباط با مشتری و بهبود آن.(7)
ب – مؤلفه های مربوط به نتایج سرآمدی برای مزیت رقابتی: درصورتی که روی توانمندسازی سازمان خوب کار شود نتیجه آن در بخش عملکردی سازمانی تجلی پیدا می کند. اگر به توانمندسازها توجه زیادی شود ولی نتیجه ای به دست نیاید در این صورت، سازمان در صادرات، سودآوری و کسب مزیت رقابتی، توفیقی نداشته است بنابراین لازم است به مؤلفه های نتیجه ای مدل سرآمدی نیز توجه شود. توجه به مؤلفه های نتیجه ای به شرح زیر به کسب مزیت رقابتی منجر می شود.
1 – نتایج جامعه: در این مقوله نتایج مربوط به جامعه با دو دسته شاخص مورداندازه گیری قرار می گیرد.
- شاخصهای برداشتی نظیر انتشار اطلاعات، رفتار اخلاقی، خدمات رفاهی و...
- شاخصهای عملکردی نظیر دریافت گواهی نامه، اخذ مجوز و...
2 – نتایج مشتری: در این مقوله نیز نتایج با دو دسته شاخص سنجیده می شود.
- شاخصهای برداشتی نظیر نظرسنجی، پاسخگویی و ارتباط با مشتری
- شاخصهای عملکردی نظیر شکایات مشتری، میزان رضایت اعلام شده مشتری و...
3 – نتایج منابع انسانی: این مقوله با دو دسته شاخص اندازه گیری می شود.
- شاخصهای برداشتی که مربوط به ادراک کارکنان از اقدامات سازمان است و روی رضایت آنان تاثیر فراوانی دارد. مواردی نظیر ارتقا، مشارکت، رهبری، تشویق و... دراین دو دسته از شاخصها قرار دارد.

- شاخصهای عملکردی مربوط به اقدامات انجام شده سازمان درمورد کارکنان است و شامل ارائه خدمات، اقدامات مربوط به حوادث و...
4 – نتایج کلیدی عملکرد: نتایج کلیدی عملکرد با شاخصهای زیر سنجیده می شود.
- دستاوردهای کلیدی عملکرد نظیر دستاوردهای مالی بازار و سودآوری
- شاخصهای کلیدی عملکرد نظیر جریان نقدینگی، هزینه های سازمان و... (8)
الگوی خودارزیابی براساس مدل سرآمدی
باتوجه به اینکه ارزیابی مجموعه مؤلفه‌های سازمانی براساس الگوی سرآمدی موجب نظام مند شدن مجموعه رویکردها، اجرای موثر و بهبود بازنگری توانمندسازهای سازمانی می شود، نیاز است که سازمانها دست به ارزیابی بزنند زیرا حداقل دستاوردهای ارزیابی مؤلفه ها این است که مجموعه اقدامات برای بنیادهای توانمندساز جهت دار و حوزه های بهبود در همه بخشها معین می شود. براین اساس مؤلفه های الگوی ارزیابی براساس مدل سرآمدی که در شرکت فولاد مبارکه اجرا شده در دو بخش زیر ارائه می شود.

الف – الگو و مؤلفه های کلی مدل ارزیابی سرآمدی: به طورکلی الگو و مؤلفه های مربوط به آن برای قالب بندی ارزیابی مجموعه توانمندسازهای سازمان در مدل سرآمدی را می توان مطابق شکل شماره 2 انجام داد.
ب – ارائه یک نمونه از الگوی ارزیابی در بعد منابع انسانی سازمان تجربه شده: برای ارزیابی توانمندسازها و نتایج مؤلفه های سازمان می توان از الگویی استفاده کرد که درعمل تجربه شده و مجموعه رویکردها و نتایج را در قالب مشخصی موردارزیابی قرار می دهد. به طورکلی نمونه الگوی جامعه ارزیابی که رویکردهای مربوط را در یک تصویر کلی نمایش می دهد را می توان مطابق شکل شماره 3 نشان داد.
نتیجه گیری
سودآوری درگرو دستیابی سازمانهای تولیدی و خدماتی به مزیت رقابتی است. مزیت رقابتی بایستی از درون سازمان شروع و ادامه یابد برای صادرات پایدار وسودآوری ابتدا بایستی محیط و بازار را شناسایی و با خلق بازارهای جدید درجهت جذب آنها اقدام کرد. برای رقابتی کردن سازمان راهکارهای مختلفی وجود دارد که یکی از این سازوکارها که در کلاس جهانی به رقابت منجر می شود استقرار مدل سرآمدی و تعالی در سازمان است. مدل سرآمدی به دو طریق به مزیت رقابتی سازمان کمک می کند. یکی از طریق توانمندسازها که عمدتا مربوط به درون سازمان است و در مقوله هایی نظیر رهبری، منابع انسانی، خط مشی ها و منابع و فرایندها، بستر رقابتی شدن و سودآوری را فراهم می سازد. و ازطرف دیگر تاثیر و نتایج توانمندسازها را در ابعاد کارکنان، مشتری، جامعه و نتایج کلیه عملکرد موردسنجش و اصلاح قرار می دهد. بنابراین، با استقرار بنیادهای سرآمدی و ارزیابی آن براساس مؤلفه‌هایی که در مقاله ذکر شد می‌توان به مزیت رقابتی رسید.
منابع و ماخذ
1 – گروه فناوری سازمان مدیریت صنعتی، مدیریت فناوری، پیش شرط رقابت پذیری، مجله تدبیر شماره 140، دی ماه 1382، ص 43
2 – علی، صمدی، نگاهی نظری بر مقوله مزیت رقابتی پایدار، مجله تدبیر، شماره 140، دی ماه 1382، ص 33
3 – شکل شماره 1، 2و3 مربوط به مؤلفه های هوشمندی رقابتی توسط نگارنده طراحی و تدوین شده است.
4 – ریچارد، داونی، استراتژی های ضدانقلابی برای رهبران صنعت، ترجمه رامبد باران دوست، مجله گزینه مدیریت، شماره 25، اسفند 1381، ص 52 – 53
5 – شهریار، عزیزی و محمد جواد قربانی، اتحاد استراتژیک، مجله تدبیر، شماره 135، مرداد 1382، ص 22
6 – دبیرخانه ملی بهره وری و تعالی سازمان، بنیادهای تعالی، ویژه نامه، 1382
7 – BRITISH QUALITY FOUNDATION, E.F.Q.M EXCELLENCE MODEL-2002

/ 0 نظر / 15 بازدید